İrfan Çağatay Aleksiva

15 yazı
Laz dil, tarih ve kültür araştırmacısı; Ogni ve Uncire dergilerinin editörü.

Bir illüzyon: Yaşayan Diller ve Lehçeler Seçmeli Dersi

Geçen yıl mayıs ayında Yaşayan Diller ve Lehçeler Seçmeli Dersleri hakkında çalışmaya başladığımızda, bu derslerden bahsederken “seçmeli anadili dersleri” ifadesini kullanıyorduk. Bunlar Türkiye’de konuşulan Türkçe harici anadillerin öğretimi için başlatılmış derslerdi....

Gürcü milliyetçiliğinin (Kartvelizm’in) Lazları keşfi (3. Bölüm)

Gürcü Kilisesi’nin dahli 1991’de bağımsızlığını kazanan Gürcistan’da iç karışıklıkların biraz yatışmasıyla birlikte ve güçlenen Gürcü Ortodoks Kilisesi’nin himayesinde yeni bir “halk diplomasisi” dönemi başladı. Kilise adamlarının gayri resmi olarak yürüttükleri bu süreçte,...

Gürcü milliyetçiliğinin (Kartvelizm’in) Lazları keşfi (2. Bölüm)

1920’de toplanan Londra Konferansı’nda Gürcü heyetinin bölgenin Gürcistan’a bağlanması gerektiğine dair sunduğu deliller, katılımcılar tarafından yeterli derecede inandırıcı bulunmadı. Konferansa başkanlık eden Kammerer’in, Lazların Gürcistan’la birleşmeyi hiçbir şekilde kabul etmediklerini ve...

Gürcü milliyetçiliğinin (Kartvelizm’in) Lazları keşfi (1. Bölüm)

Sanıldığının aksine, Gürcistan tarihinde ve literatüründe Lazlar hakkındaki bilgiler çok azdır ve bunların hemen hepsi dolaylı ve müphem anlatımlardır. Gürcülerin bölgeyle ilk ciddi temasları 1878’de yaşanan Osmanlı-Rus savaşı sonrasında Kopmuş Burnu’nun...

“Kiana” ne dünyası?

Yeni Lazcada oldukça kabul görmüş birkaç neolojiden biri de Türkçe dünya sözünün karşılığı olarak kullanılan “kiana” kelimesidir. Evet, bu bir neolojidir, yani birileri tarafından dile yeni sokulmuş bir kelime. Ancak türetilmiş bir...

Ama hangisi: Lazika, Lazia, Lazistan, Lazona?

Tarih boyunca Lazların kendi ülkelerine verdikleri bir isim var mıydı? Bunu öğrenmemiz biraz zor. Çünkü geleneksel olarak Lazlar yaşadıkları ya da köken ilişkisi kurdukları ülkeyi, henüz sakıncalı değilken, sadece Lazistan olarak...

Laz tarihinin ortaçağından: Lazia Metropolitliği

Lazlar 1461’de Fatih’in Trabzon’u zaptından sonra 17. yüzyıl ortalarında Müslümanlaştılar. Bu İslamlaşma, dahil oldukları grupların renklerine boyanmayı seven Lazlar için çok zorlu bir süreç olmamış gibi görünüyor. Ortaçağ boyunca devlet örgütlenmesi, kilisenin...

Deryada Abaza gemileri vardur: Abaza ve Megrel korsanlar Lazistan kıyılarında

Osmanlıların Doğu Karadeniz hâkimiyeti neredeyse kale-şehirlerle sınırlı olmuştur. Faş, Sohum Kale, kuzeyde Anapa’ya kadar dar sahil şeridini elinde tutan Osmanlılar zaman zaman içerilere doğru girmeye çalışmışlarsa da bölge halkının otoriteye itaat...

Kelimelerin tarihinden

Jıneps’teki yazılarım tarih ve kültürel çalışmalarla ilgili olmuş hep. Ama bugün kelimelerin tarihinden bahsetmek istiyorum. Lazcanın Arhavi-Hopa taraflarında malum çiftlik hayvanı “koyun” için kullanılan Lazca kelimemiz çxuri/mçxuri/nçxuri’dir. Viçe, Ardeşen ve Pazar tarafında...

Laz Komünist İxi Memedi

Hopa’nın Azlağa Köyü, Osmanlı döneminde Abuislah, Cumhuriyet döneminde ise Esenkıyı adıyla anılır. Burası pek çok Laz aydını yetiştirmiş, nevi şahsına münhasır eski bir köydür. Oxvame Dağı’ndaki kilise harabesi, Sultan Selim Tepesi,...